Zakłady zaliczone do kategorii dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej - zagrożenia i obowiązki wynikające z funkcjonowania tego typu zakładów

Wejście naszego kraju do struktur Unii Europejskiej, wymusiło konieczność dostosowania wewnętrznego systemu prawnego do prawa wspólnotowego. W ramach prac mających na celu dostosowanie poszczególnych dziedzin prawa do norm unijnych, dokonano przeniesienia do polskiego systemu prawnego uregulowań Dyrektywy 96/82/WE (Seveso II) z 9 grudnia 1996 r., regulującej zagadnienia zapobiegania poważnym awariom przemysłowym. Rozwiązania zawarte w w/w dyrektywie unijnej zostały przeniesione do polskiego prawa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.). Ustawa ta (wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi) wprowadziła nowe regulacje, obowiązki i zadania związane z zapobieganiem poważnym awariom przemysłowym oraz wprowadziła nowy podział zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia awarii. W zależności od rodzaju, kategorii i ilości wykorzystywanej lub magazynowanej substancji niebezpiecznej, zakłady kwalifikuje się do grupy zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.
Ustawa szczególną wagę przywiązuje do grupy zakładów dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, ponieważ zaliczenie danego zakładu do tej grupy wywołuje szereg obowiązków zarówno dla prowadzącego taki zakład jak i dla określonych w ustawie organów administracji publicznej. Zakłady takie zazwyczaj przynoszą wiele korzyści dla lokalnej społeczności, zapewniają zatrudnienie, utrzymanie, są motorem rozwoju i wspierają inicjatywy społeczne. Jednakże z uwagi na charakter prowadzonej działalności, są także źródłem potencjalnego zagrożenia.
Do najważniejszych obowiązków spoczywających na prowadzącym zakład o dużym ryzyku należy:

  • zgłoszenie zakładu do odpowiedniego organu Państwowej Straży Pożarnej i Inspekcji Ochrony Środowiska,
  • sporządzenie programu zapobiegania awariom i przedłożenie go odpowiedniemu organowi PSP (Komendantowi Wojewódzkiemu PSP),
  • opracowanie i wdrożenie systemu bezpieczeństwa stanowiącego element ogólnego systemu zarządzania i organizacji zakładu,
  • opracowanie raportu o bezpieczeństwie, który powinien wykazać, że
    - prowadzący zakład jest odpowiednio przygotowany do stosowania programu zapobiegania awariom,
    - w zakładzie zostały spełnione warunki pozwalające na wdrożenie systemu bezpieczeństwa,
    - przeanalizowano możliwość wystąpienia awarii przemysłowej, jak również podjęto wszelkie konieczne środki zapobiegawcze,
    - instalacja przemysłowa, w której znajduje się substancja niebezpieczna została zaprojektowana w sposób zapewniający bezpieczeństwo.
  • opracowanie wewnętrznego planu operacyjno ratowniczego, określającego sposoby prowadzenia działań ratowniczych wewnątrz zakładu. Właściwym organem Państwowej Straży Pożarnej, który ocenia i zatwierdza dokumentację przedkładaną przez prowadzącego zakład o dużym ryzyku jest właściwy terytorialnie Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej. Na organie tym ciąży również obowiązek opracowania zewnętrznych planów operacyjno – ratowniczych w przypadku, gdy negatywne skutki zdarzeń powstałych na terenie zakładu mogą objąć tereny leżące poza granicami zakładu.
    Na terenie miasta Chorzów funkcjonują dwa zakłady zaliczone do kategorii zakładów dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Są to następujące podmioty gospodarcze:
    - „Adipol” Sp. z o. o. (zakład prowadzący działalność w zakresie wytwarzania saletry potasowej, zlokalizowany na terenie Zakładów Azotowych Holding S.A.),
    - Italmatch Polska Sp. z o.o. (zakład prowadzący działalność pod nazwą „Instalacja do magazynowania i dystrybucji fosforu” - działalność polega na magazynowaniu i uczestnictwie w łańcuchu dostaw białego (żółtego) fosforu).

 

Na terenach znajdujących się w prognozowanych strefach toksycznego stężenia tlenków fosforu, znajdują się w głównej mierze obiekty o charakterze technologiczno - przemysłowym oraz budynki biurowe (są one usytuowane na terenie zakładów Azotowych Holding S.A. oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie). Oprócz tego typu obiektów, w prognozowanych strefach zagrożenia znalazł się również Dom Pomocy Społecznej „Republika” zlokalizowany przy ulicy Michałkowickiej 4 oraz dwa budynki mieszkalne znajdujące przy ulicy Brzezińskiej 9 i Langiewicza 8 -10.
Opracowane procedury postępowania, w przypadku prawdopodobieństwa zaistnienia na terenie zakładu awarii i powstania stref toksycznego stężenia tlenków fosforu, przewidują niezwłoczne powiadomienie pracowników zakładów, mieszkańców oraz personelu i pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej i ich ewakuację. W przypadku obiektu Domu Pomocy Społecznej oraz budynków mieszkalnych, znajdują się one w strefie w której stężenie tlenków fosforu osiąga wartość 3mg/m3 (jest to tzw. najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe, na które może być narażony człowiek bez poważnych skutków dla zdrowia). Biorąc pod uwagę, że przy prognozowaniu wielkości poszczególnych stref toksycznego stężenia tlenków fosforu, nie uwzględniono wielu okoliczności wpływających na zasięg stref zagrożenia, wyliczone wielkości stref posiadają duży margines bezpieczeństwa i strefa NDSch będzie traktowana jako ochronna - wymagająca stałego monitoringu stężenia oraz przekazania informacji ludności o pozostaniu w domach i nie otwieraniu okien oraz drzwi. W przypadku rozwoju pożaru – wystąpienia efektu domina, na skutek promieniowaniem cieplnego w sytuacji nieopanowania pożaru beczki (sytuacja mało prawdopodobna) strefa ta jest kolejną strefą przeznaczoną do ewakuacji. Ewentualna ewakuacja pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej i mieszkańców budynków mieszkalnych prowadzona będzie przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej, Policji i Straży Miejskiej. Policja w ramach realizowanych zadań będzie zabezpieczała budynki, z których przeprowadzono ewakuację. Sposób ogłoszenia ewakuacji oraz zasady zachowania się po ogłoszeniu ewakuacji zostały zawarte w „instrukcji postępowania na wypadek zagrożenia”, która zamieszczona jest poniżej. Dodatkowo instrukcja taka w formie ulotki zostanie rozprowadzona wśród mieszkańców budynków przewidzianych do ewakuacji.

Więcej informacji na temat zakładów dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej można znaleźć na stronie internetowej Komendy Wojewódzkiej PSP w Katowicach www.katowice.kwpsp.gov.pl i stronie Biuletynu Informacji Publicznej KW PSP w Katowicach http://bip.katowice.kwpsp.gov.pl

Opracował:
st. kpt. mgr Krzysztof Grzesiczak – Komenda Wojewódzka PSP w Katowicach,
st. kpt. mgr inż. Wojciech Nawara – Komenda Wojewódzka PSP w Katowicach


INFORMACJA
na wypadek zagrożenia wystąpienia lub wystąpienia awarii przemysłowej w zakładzie Italmatch Polska Sp. z o. o. w Chorzowie– instalacja do magazynowania i dystrybucji fosforu


Adresaci informacji: terytorialne jednostki administracyjne UM Chorzów znajdujące się w odległości do 451 metrów od zakładu oraz instytucje bezpośrednio zaangażowane w procedury ratownicze na wypadek wystąpienia sytuacji kryzysowej na terenie Chorzowa.

Wstęp:
Instalacja do magazynowania i dystrybucji fosforu firmy Italmatch Polska Sp. z o. o. jest zaliczana do zakładów dużego ryzyka (ZDR) wystąpienia awarii przemysłowej. Zakład jest usytuowany na terenie Zakładów Azotowych SA w Chorzowie. Ze względu na specyfikę oraz ilość substancji niebezpiecznej znajdującej się w zakładzie, opracowano niniejszą informację wyjaśniającą zasady zachowania personelu administracyjnego na wypadek zagrożenia awarią przemysłową w zakładzie. Mimo, że prawdopodobieństwo wystąpienia poważnej awarii przemysłowej z udziałem fosforu jest bardzo małe, zaleca się adresatom przyswojenie treści niniejszej noty.
Fosfor biały jest substancją, która samorzutnie zapala się na powietrzu pod wpływem tlenu atmosferycznego. Fosfor spala się emitując ciepło oraz niebezpieczne tlenki fosforu. Stąd też zakład wdrożył szereg systemów zabezpieczeń niwelujących ryzyko samozapłonu fosforu, wśród których najważniejszymi są systemy separacji fosforu od powietrza. Niniejsza informacja opisuje następstwa pożaru jednostkowego opakowania z fosforem – bębna stalowego – w których fosfor dostarczany jest do zakładu.

Opis zdarzenia niebezpiecznego:
W przypadku rozszczelnienia się opakowania z fosforem, może dojść do jego samozapłonu, co powoduje emisję tlenków fosforu do atmosfery. Tworzy się wtedy gęsta biała chmura dymu złożonego z tlenków fosforu, którą można łatwo pomylić z kłębami pary wodnej. Dym jednak posiada dość specyficzny przypominający czosnek zapach. W tym miejscu należy zaznaczyć, że załoga instalacji dysponuje doraźnymi środkami zaradczymi wystarczającymi do opanowania takiego pożaru, a Państwowa Straż Pożarna posiada opracowany plan operacyjno-ratowniczy na wypadek takiej awarii.

Oszacowanie stopnia zagrożenia:
1. strefa emisji
Dym powstały w pożarze fosforu jest toksyczny, jednakże toksyczność dymu jest uzależniona od stężenia trójtlenku fosforu w powietrzu. Największe stężenie występuje w pobliżu miejsca pożaru, które może utrzymywać się na wysokim poziomie (40 mg/m3) w okolicy o promieniu 120 m. Ta strefa pokrywa sąsiadującą strefę przemysłową zakładu i kończy się w okolicy zakładu Messer Polska. Stężenie tam występujące zagraża życiu i zdrowiu.
2. strefa emisji
Stężenie trójtlenku fosforu w drugiej strefie maleje bardzo mocno do 7,5 mg/m3. Strefa ta kończy się w promieniu 281 metrów od zakładu. W tej strefie znajdują się wyłącznie zabudowania przemysłowe. Wspomniane stężenie nie wywołuje nieodwracalnych skutków zdrowotnych.
3. strefa emisji
Stężenie w promieniu 451 metrów osiąga maksymalnie 3 mg/m3 i nie może spowodować żadnych poważnych skutków zdrowotnych. Zaleca się jednak nie pozostawać w tej strefie dłużej niż 30 minut. W tej strefie, oprócz zabudowań przemysłowych, znajdują się także dwa budynki mieszkalne PGM (ul.
2
Brzezińska 9 i Langiewicza 8-10) oraz Dom Pomocy Społecznej Republika (ul. Michałkowicka 4). Szczegółowe omówienie procedur bezpieczeństwa w paragrafie Procedury bezpieczeństwa.
4. strefa emisji
W ostatniej strefie (promień 715 m) stężenie trójtlenku fosforu jest zaniedbywalnie niskie. O obecność produktów spalania świadczy tylko ledwo wyczuwalny, charakterystyczny zapach. W strefie tej nie występuje praktycznie żadne realne zagrożenie zatruciem produktami spalania fosforu.

Procedury bezpieczeństwa
W razie alarmu:
Gdy usłyszysz modulowany dźwięk syreny alarmowej Obrony Cywilnej, zachowaj spokój. Będąc na zewnątrz:
 Wejdź do budynku, zamknij dobrze wszystkie okna i drzwi.
 Zadbaj o osobiste środki komunikacji: zlokalizuj swój telefon komórkowy i miej go przy sobie na wypadek zaistnienia potrzeby jego użycia.
 Nie dzwoń nigdzie, nie generuj szumu informacyjnego, nie zajmuj zasobów sieci telekomunikacyjnych bez potrzeby.
 Nasłuchuj komunikatów, które mogą nadejść z megafonów samochodów służb kierowania akcją, tj. straży pożarnej, straży miejskiej lub policji.
 Nie wychodź z budynku, nie gromadź się.
 Nie panikuj.
 Jeżeli istnieją w twojej placówce lub miejscu pracy procedury na wypadek sytuacji kryzysowych, postępuj zgodnie z nimi.
Postępując rozsądnie pomagasz w akcji neutralizacji pożaru/skażenia. Podporządkuj się bezwzględnie poleceniom służb ratowniczych.
W razie potrzeby ewakuacji:
 Nasłuchuj poleceń służb ratowniczych wszelkimi dostępnymi tobie środkami (np. telefonia komórkowa, telefonia stacjonarna, CB-radio, itp.).
 Jeżeli zajdzie taka konieczność, funkcjonariusze służb ratowniczych pokierują cię do miejsca ewakuacji i poinstruują, w jaki sposób do niego dotrzeć.
 Podporządkuj się poleceniom służb ratunkowych; nie działaj na własną rękę, nie przeszkadzaj w prowadzeniu akcji.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia zatruciem dymem:
Jeżeli z jakichś przyczyn znajdziesz się w strefie gęstego zadymienia, lub chmura dymu podejdzie niebezpiecznie blisko pod obszar, w którym jesteś, po pierwsze zachowaj spokój. Sam fakt wyczuwania charakterystycznego zapachu dymu pofosforowego nie znaczy jeszcze, że jego stężenie jest duże. Jeżeli dym jest widoczny i nie masz co do tego wątpliwości, to:
 Zachowaj spokój, lecz podejmij opisane niżej kroki rozważnie i bezzwłocznie.
 Postaraj się upewnić, skąd wieje wiatr, z którego kierunku napływa najwięcej dymu.
 Jeżeli chmura się nie porusza, jak najszybciej opuść strefę zadymienia uciekając w kierunku przeciwnym niż kierunek, z którego nadchodzi dym.
 Jeśli możesz, ostrzeż po drodze napotkane osoby.
 Miej w pogotowiu telefon komórkowy: zadzwoń na nr alarmowy Straży Pożarnej (998) lub ogólny telefon alarmowy (112). Poinformuj zwięźle o zaistniałej sytuacji, podaj swoje imię i nazwisko oraz możliwie dokładne dane miejsca twojego przebywania.
 Jeżeli się przemieszczasz, podaj skąd wyruszasz i dokąd zmierzasz (jeśli jesteś pewien!).
 Przytknij do ust i nosa grubą tkaninę i oddychaj przez nią w razie silnego zadymienia.
Jeżeli uznasz, że nie wiesz, skąd napływa dym, to:
 Zachowaj spokój.
 Staraj się nie błądzić po omacku i uciekać w dowolnym kierunku.
 Znajdź schronienie w najbliższym budynku, zamknij wszystkie okna i drzwi.
 Miej w pogotowiu swój telefon komórkowy: zadzwoń na nr alarmowy Straży Pożarnej (998) lub ogólny telefon alarmowy (112). Poinformuj zwięźle o zaistniałej sytuacji, podaj swoje imię i nazwisko oraz możliwie dokładne dane miejsca twojego przebywania.
 Przytknij do ust i nosa grubą tkaninę i oddychaj przez nią w razie silnego zadymienia.
 Postępuj dalej zgodnie z instrukcją opisaną w punkcie W razie alarmu oraz W razie potrzeby ewakuacji.

Pamiętaj! Bez względu jak daleko od źródła pożaru się znajdujesz, nigdy nie wolno wchodzić w strefę gęstego dymu pofosforowego bez odpowiedniego ekwipunku chroniącego układ oddechowy!

 

Italmatch Polska Sp. z o.o. prowadzi zakład pod nazwą „Instalacja do magazynowania i dystrybucji fosforu” i posiada status Zakładu Dużego Ryzyka (ZDR) w myśl definicji Prawa Ochrony Środowiska. Spółka kontynuuje działalność ZDR-u firmy E.M.D. Polska, która znajduje się w upadłości likwidacyjnej. Spółka Italmatch Polska wykupiła w/w instalację i kontynuuje jej działalność polegającą na magazynowaniu i jej uczestnictwem w łańcuchu dostaw białego (żółtego) fosforu.

Menu